సీతాన్వేషణ - రెండవభాగం

రామలక్ష్మణులు నాలుగు అడుగులు వేసేసరికి కొనప్రాణంతో ఉన్న జటాయువు కనిపించాడు. రావణుడనే రాక్షసుడు సీతను అపహరించి దక్షిణదిశగా పోయాడని చెప్పాడు. రాముడు వచ్చేస్తాడేమోననే భయంతో ఆ రాక్షసుడు సమయం గమనించక తనకు వ్యతిరేక ఫలితం ఇచ్చే ముహుర్తంలో సీతాదేవిని అపహరించాడనీ, ఆ ముహూర్తం పేరు విందం అనీ, ఆ ముహుర్తంలో పోగొట్టుకున్న సొమ్ము యజమానికి త్వరలోనే తిరిగి చేరుతుందనీ చెప్పాడు. సీతమ్మను రక్షించడానికి రావణుణ్ణి ఎదుర్కొని పోరాడి తను గాయపడ్డానని చెప్పి ప్రాణం వదిలాడు. రామలక్ష్మణులు మరోసారి దు:ఖంలో మునిగిపోయారు. తమకోసం దుర్లభమైన ప్రాణాలను తృణప్రాయంగా ఒడ్డి రాక్షసరాజుతో పోరాడిన జటాయువు(పక్షిరాజు) త్యాగానికి చలించిపోయారు. అంతవరకూ భావావేశానికి లోనుకాకుండా ఉన్న లక్ష్మణుడు కూడా దు:ఖం ఆపుకోలేక రోదించాడు. రాముడైతే తన దీనావస్థను తలుచుకుని 'లక్ష్మణా! రాజ్యంభ్రష్ఠం రాజ్యం పోయింది. వనే వాస: వనవాసం చేయవలసి వచ్చింది. పితా మృత: తండ్రిగారు మరణించారు. సీతా నష్టా: సీత అపహరించబడింది...నాకు సహాయం చేయబోయి ఈ పక్షిరాజు ప్రాణం పోగొట్టుకున్నాడు. నేను ముట్టుకుంటే మహాసముద్రాలు ఎండిపోతాయి. నాకంటే దౌర్భాగ్యవంతుడు ఇంకొకడుండడు.' అని విలపించాడు. కొంచెం  తేరుకుని రాముడు జటాయువుకు అంతిమసంస్కారం చేసి స్వర్గానికి పంపాడు.

 రామలక్ష్మణులు మళ్ళీ దక్షిణదిశగా సీతాన్వేషణ చేస్తూ బయల్దేరారు. అరణ్యాలూ, పర్వతాలూ వెదుకుతూ వెడుతున్నారు. ఒక అరణ్యంలో కబంధుడనే రాక్షసుడు వీరిద్దరినీ తలొక చేత్తో పట్టుకున్నాడు. ఆ రాక్షసుడి అసలు పేరు దనువు.  చాలా అందంగా ఉండేవాడు. గొప్ప తపస్సు చేసి బ్రహ్మను మెప్పించి దీర్ఘాయుర్దాయం వరంగా పొందాడు. వరగర్వంతో భయంకరమైన రూపం ధరించి ఋషుల్ని భయపెట్టేవాడు. ఒకరోజు స్థూలశిరస్కుడు అనే ఋషిని భయపెట్టబోతే ఆ ఋషి కోపించి 'నీకు ఈ రూపమే శాశ్వతంగా ఉండుగాక.' అని శపించాడు. దనువు క్షమించమని ప్రాధేయపడడంతో జాలిపడి, భవిష్యత్తులో దశరధుడి కుమారులు రామలక్ష్మణులు ఈ అడవికి వస్తారనీ, వారి చేతిలో మరణించి శాపమునుంచి బయటపడతాడనీ శాపవిమోచనం చెప్పాడు.

 ఆ తరువాత బలగర్వంతోనూ, వరగర్వంతోనూ ఇంద్రుడిమీద యుద్ధానికి వెళ్ళాడు. ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో తలమీద గట్టిగా మోదాడు. ఆ దెబ్బకు రాక్షసుడి తల, తొడలు మొండెంలోకి దిగిపోయాయి. కదలడానికి కాళ్ళు లేకుండా ఆహారం ఎలా సంపాదించుకోవాలి? తినడానికి నోరులేకుండా ఎలా బ్రతకాలి? బ్రహ్మ యిచ్చిన దీర్ఘాయుర్దాయం తీరేదాకా తిండి లేకుండా ఎలా జీవించాలి? అని ఇంద్రుణ్ణి అడిగాడు. ఇంద్రుడు జాలిపడి పొట్టలోనే పదునైన దంతాలున్న నోరు పెట్టాడు. పొడవైన భుజాలు ఇచ్చాడు. ఆ భుజాలతో జంతువులను, పక్షులను పట్టుకుని తిని బ్రతకమన్నాడు. ఈ దు:స్థితినుంచి విముక్తి ప్రసాదించమని దనువు  వేడుకున్నాడు. రామలక్ష్మణులు అతడి బాహువులను ఖండించి   సంహరించాక శాపవిముక్తుడై స్వర్గానికి వెడతాడని ఇంద్రుడు అనుగ్రహించాడు. అప్పటినుంచి దనువుకు కబంధుడు అని పేరు వచ్చింది. 

 "రామలక్ష్మణులు కబంధుడి పట్టునుంచి విడిపించుకుందుకు చాలా ప్రయత్నం చేసారు. కానీ వారికి సాధ్యం కాలేదు. ఆ రాక్షసుడి కోసం చుట్టూ చూసారు. వాడు ఒక పొదలో ముద్దలా కదలకుండా కూర్చున్నాడు. వీరిరువురినీ మెల్లగా మెల్లగా తన నోటి వద్దకు లాక్కుంటున్నాడు. రాముడికి మరల దు:ఖం ముంచుకొచ్చింది. లక్ష్మణా! కష్టం మీద కష్టం ఎలా వచ్చి పడుతోందో...ఒక రాక్షసుడు సీతను అపహరించాడు.ఆమెను వెదుకుతుంటే ఈ రాక్షసుడు పట్టుకున్నాడు. మనకీ కష్టాలేమిటి? కాలం కలిసిరాకపోతే పరాక్రమం, బలం, శస్త్రాస్త్రనైపుణ్యం అన్నీ ఇసుకతో కట్టిన అడ్డుకట్ట నీటిప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయినట్లు కొరగాకుండాపోతాయి.' అన్నాడు. లక్ష్మణుడు నిర్వేదానికి లోనవకుండా బుద్ధి కేంద్రీకరించి..రామా! వీడి బలమంతా వీడి భుజాలలో ఉంది. మనని తినడానికి మోచేతులు మడిచి పిడికిళ్ళు  నోటివద్దకు లాక్కుంటున్నాడు. కొంచెం సేపుంటే వీడి భుజాలు మనకందుతాయి. భుజాలు నరికితే వీడు మరణిస్తాడు. కదలలేని వాణ్ణి చంపడం వీరులకు మర్యాద కాదు. కానీ వీణ్ణి చంపడానికి మరొక మార్గం లేదు అన్నాడు." 

 రామలక్ష్మణులు కబంధుడి రెండు భుజాలూ ఖండించారు. వారు దశరధపుత్రులని రాక్షసుడు గ్రహించి, తనకు శాపవిమోచనం అయ్యిందని సంతోషించాడు. తన శరీరాన్ని దహనం చేస్తే సీతజాడ కనిపెట్టగలిగినవాడెవరో చెప్తానన్నాడు.  వారు కబంధుణ్ణి ఒక గోతిలోకి తోసి పైన ఎండుకర్రలు వేసి దహనం చేసారు. దనువు దివ్యస్వరూపంతో మంటలనుంచి బయటకు వచ్చి రామా! నీ జీవితంలో ఇప్పుడు కష్టాలు అనుభవించాల్సిన దశ నడుస్తోంది. అందుకే నీకు భార్యావియోగం కలిగింది. ఆపదలు శత్రువుల వలన కలిగినపుడు వాటినుంచి బయటపడడానికి ఆరు ఉపాయాలు ఉన్నాయని శాస్త్రం చెప్తోంది. అవి: సంధి (శత్రువుతో రాజీపడడం), విగ్రహం(విరోధం కొనసాగించడం), యానం(యుద్ధానికి తలపడడం), ఆసనం(అనువైన సమయంకోసం ఓరిమిగా ఎదురుచూడడం), ద్వైధీభావం(శత్రువులలో చీలిక తేవడం), సమాశ్రయణం(ఇంకొకరి సహాయంతో విజయం సాధించడం). పస్థుతం మీరు దుర్ధశాఫలం వలన చాలా హీనస్థితిలో ఉన్నారు. అందువలన మీకు సమాశ్రయణమే తగిన ఉపాయం.  ఇక్కడికి కొద్ది దూరంలో ఋశ్యమూకం అనే పర్వతముంది. దానిమీద సుగ్రీవుడు అనే వానరరాజు తన నలుగురు మంత్రులతో ఉన్నాడు. ఆ సుగ్రీవుడు ఋక్షరజస్సు అనే మహావీరుడి కుమారుడు ఉత్తముడు. ఈతడి అన్నగారు వాలి. ఆ వాలి రాజ్యం కోసం తమ్ముణ్ణి దేశం నుంచి వెళ్ళగొట్టాడు. సుగ్రీవునికి నీ సహాయం కావాలి. నీకు అతడి సహాయం కావాలి. అతడితో స్నేహం చేసి కార్యసిద్ధి పొందు. ఇక్కడినుండి పడమటికి వెళ్తే పంపాసరోవరం పశ్చిమతీరం చేరుకుంటారు. ఇంకొంచెం ముందుకి వెళితే మతంగముని ఆశ్రమప్రాంతం. అక్కడ ఆ మహర్షి శిష్యులు తపస్సు చేసేవారు. వారంతా స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయారు. వారికి సపర్యలు చేస్తూ వారితోపాటు తపస్సు చేసిన శబరజాతికి చెందిన ఒక సం న్యాసిని ఆ ఆశ్రమంలో నీకోసం జీవించి ఉంది. ఆమెను అందరూ శబరి అంటారు. నిన్ను చూశాక స్వర్గానికి వెళ్తుంది. రామలక్ష్మణులు దనువుకు వెళ్ళడానికి అనుమతి యిచ్చారు.

 పంపాతీరాన ఉన్న రమ్యమైన ఆశ్రమానికి చేరుకొని మెల్లగా ఆశ్రమం లోపలకు ప్రవేశించి శబరి దగ్గరగా వెళ్ళారు. అప్పుడు సిద్ధురాలైన శబరి రామలక్షమణులను చూడగానే ఆనందభాష్పాలతో నమస్కరించి రామలక్ష్మణ పాదాలను కళ్ళకు అద్దుకుంది. రాముడు ఆ తపస్వినితో ..ఓ తాపసురాలా! నీ తపస్సుకు ఏమీ ఆటంకాలు లేవు కదా..తపస్సులో పురోగతి సాధిస్తున్నావా? కామక్రోధాలన్నిటినీ అదుపులో ఉంచుకుంటున్నావా? నీ గురుసేవలు ఫలించాయా? మశ్శాంతి లభిస్తోందా?...దానికి   శబరి ఓ రామా! ఈనాడు నీ దర్శనం కావటం వల్ల నా తపస్సు సిద్ధించింది. నీ దర్శనంతోనే గురు శుశ్రూషాఫలం కూడా లభించింది. నా తపస్సు ఫలించింది.రామా! నీకు ఆతిధ్యం యివ్వడానికి అరణ్యాలలో దొరికే అనేక పదార్ధాలు సేకరించాను  స్వీకరించు అంది.ఆమె తన ధర్మాన్ని పాటించి ఆహారం సేకరించి పెట్టింది. కానీ ఆమె సేకరించిన ఆహారం గురించి రాముడు పట్టించుకోనేలేదు. నిత్యం జ్ఞానమార్గంలోనే ఉండే శబరితో రాముడు.. దనువు నీ ప్రభావం ఎంతటిదో చెప్పాడు. నువ్వు అంగీకరిస్తే నీ ప్రభావం ప్రత్యక్షంగా చూడాలనుకుంటున్నాను...మతంగమహర్షి శిష్యులు శబరికి గురువులు. వారు తపస్సు చేసిన ఆశ్రమం అంతా రాముడికి చూపించింది. వారు వృద్ధులై వణకుతున్న చేతులతో పూజలు చేసిన వేదిక చూపించింది. పదమూడేళ్ళు గడచినా వారు పూజకు ఉపయోగించిన పుష్పాలు వారి తప:ప్రభావం వలన వాడిపోకుండా ఎలా ఉన్నాయో చూపించింది.వారు తడి బట్టలు ఆరవేసుకొనే చెట్లు చూపించింది.ఆ ఆశ్రమంలో ఉన్న ఋషులకు సప్తసాగరాలలో స్నానం చెయ్యాలనిపించింది. కానీ వార్ధక్యం వలన  శరీరాలు  దుర్భలమై కదలడమే కష్టమైపోయేది. వారి కోరిక గ్రహించి సప్తసముద్రాలూ ఆ ఆశ్రమం చేరి వారికోసం సప్తసాగరతీర్ధం ఏర్పరిచాయి. ఆ తీర్ధం చూపించింది.  తన గురువులందరూ, రాముడు   చిత్రకూటంలో ఉండగానే దివ్యవిమానాలలో పుణ్యలోకాలకు వెళ్ళిపోయారని చెప్పింది.. .రామా! గురువు ఆజ్ఞ ప్రకారం నీకోసం పదమూడు సంవత్సరాలు నిరీక్షించాను. నీ దర్శనమైంది. ధన్యురాలినయ్యాను. నువ్వు అనుమతిస్తే యీ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాలనుంది. పూజ్యులైన నా గురువుల సన్నిధికి వెళ్ళిపోతాను అంది. రాముడి అనుమతి తీసుకుని శబరి అగ్నిలో ప్రవేశించింది.ఆ అగ్నినుంచి మరింత తేజోమయమైన అగ్నిశిఖలా  బయటకు వచ్చి, స్వర్గానికి వెళ్ళింది. రామలక్ష్మణులు సప్తసాగరతీర్ధంలో స్నానం చేసి యధాశాస్త్రంగా పితృతర్పణాలు యిచ్చారు.

  మతంగాశ్రమం దర్శించాక వారి మనసుల్లో ఏదో నూతనోత్సాహం వచ్చింది. నిరాశా, ఆందోళనా తొలగిపోయాయి. అశుభం అంతమైంది.' ఏదో గొప్ప శుభం కలగబోతోంది అని మనస్సుకు తెలుస్తోంది..లక్ష్మణా!' అన్నాడు రాముడు.....

సీతమ్మ జీవుడు. రాముడు పరమాత్మ.  ఈ జీవుణ్ణి పరమాత్మతో కలిపే ఆచార్యుడు హనుమంతుడు.....ఎలా అన్నది తదుపరిభాగంలో.....

   

సర్వం శ్రీ సాయిరామార్పణ మస్తు

సీతాన్వేషణ - మొదటిభాగం

రామాయణంలో శ్రీరాముణ్ణి వాల్మీకి మహర్షి కేవలం మానవమాత్రుడిగానే చివరి వరకు చిత్రించాడు. అనగా పరమేశ్వరుడే "నా మాయయే నన్ను ఆవహించి ఉండు గాక!" అని సంకల్పించి ఉంటాడు.

శ్రీరాముడు మాతృభక్తి,  పితృభక్తి,  గురుభక్తి, పతిభక్తి, సోదరప్రేమ, శరణాగత సంరక్షణము, సత్యవాక్పరిపాలనము మొదలైన విశిష్టమైన గుణాలను తాను ఆచరించి లోకానికి బోధించాడు. 

  దాంపత్యబంధం ఎంత పవిత్రమైనదో రామాయణం మనకు బోధిస్తుంది.రాముడు శివధనుర్భంగం చేసినప్పుడు జనకుడు సీతాదేవిని వివాహం చేసుకోమని అడుగుతాడు. తండ్రి దశరధుని అనుమతి లేకుండా వివాహం చేసుకోనంటాడు. దశరధ మహారాజు వైభవోపేతంగా సీతారాముల కల్యాణం జరిపించుట అందరికీ విదితమే! రాముడు వనవాసానికి వెళ్ళే ఘట్టంలో తల్లి కౌసల్యాదేవి కూడా రాముడి వెంట అడవులకు వెళ్ళడానికి సిద్ధపడుతుంది.అప్పుడు రాముడు తల్లిని ఓదార్చుతూ, తండ్రి దశరధ మహారాజు సేవలో తరించడమే ఆమెకు శ్రేయస్కరమని, అదే పరమ సాధ్వీమణుల లక్షణమని వివరిస్తాడు.

 సీతారామలక్ష్మణులు పంచవటికి చేరుకున్నారు. అచటికి శూర్పణక అనే రాక్షస స్త్రీ రాముని మోహించుట.. లక్ష్మణుడు ఆమె ముక్కు చెవులు కోయుట.. శూర్పణక సోదరుడైన ఖరుడు రామాదులను చంపటానికి ప్రయత్నించుట... ఖరుని అనుచరులను రాముడు  సంహరించుట .. ఖరదూషణాదులు  పంచవటికి  రామునితో  యుద్ధానికై  బయలుదేరుట..

కొన్నివేలమంది రాక్షసులను  సంహరించి..ఖరుని నిందించి రామచంద్రుడు ఖరుని వధించాడు...ఖరుడి మరణవార్త తెలిసిన రావణుడు..శూర్పణక ద్వారా సీతారామలక్ష్మణులను గూర్చి తెలుసుకొని... ఆ రాక్షసరాజు మారీచుని సహాయం అడగడం..  సీతను అపహరింప మారీచుని సహాయం అడగటం.. రావణునికి మారీచుని ఉపదేశం.. మారీచుని తనతో రమ్మని రావణుడు ఆజ్ఞాపించడం..మారీచుడు బంగారు లేడిరూపం దాల్చడం..ఆ మాయాలేడిని సీత కోరడం..రాముడు లక్ష్మణుణ్ణి సీతకు రక్షణగా ఉంచి ఆ మాయాలేడిని మారీచుడుగా గుర్తించి వధించడం..మారీచుడు రాముని స్వరంతో హా లక్ష్మణా..హా సీతా అని అరచుట.. లక్ష్మణుని రాముని వద్దకు సీత పంపుట.. రావణాసురుడు సన్యాసి వేషంలో సీత వద్దకు వెళ్ళటం..రావణునికి సీత తన వృత్తాంతం చెప్పటం..రావణుడు తన పరాక్రమాన్ని వర్ణించి సీతకు చెప్పుట అటు పిమ్మట రావణుడు సీతను అపహరించి తీసుకుపోయాడు. ఆమెకోసం రామలక్ష్మణులు అశ్రమమంతా వెతికారు. ఆశ్రమం చుట్టుపక్కల అడవి అంతా వెదికారు. ఆమె కనిపించలేదు.

సీత ఏమైందని రాముడు గోదావరిని అడిగాడు. నిరంతరం గలగలా పారే గోదావరి రావణుణ్ణి చూసిన భయంతోనూ, ఆ రాక్షసుడు సీతను అపహరించుకు పోయాడని దు:ఖంతోనూ నిశ్శబ్దంగా ప్రవహించింది.అడవిలో మృగాలను అడిగాడు. అవి జాలిగా కన్నీళ్ళు కారుస్తూ మోరలెత్తి దక్షిణంవైపు చూపించాయి. పర్వతాన్ని అడిగాడు. అది రాముడి ప్రశ్ననే ప్రతిధ్వనిగా బదులిచ్చింది. చెట్లను అడిగాడు. అవి విషాదంగా తలలు వాల్చాయి.ఏం చెయ్యాలో తెలియని అశక్తత. సీత ఏమైందోనని ఆందోళన. తమ అజాగ్రత్త వలన ఆమెకు ఆపద కలిగిందని ఆవేదన.అన్నీ కలిసి దు:ఖం  తట్టుకోలేక   లక్ష్మణుడి రెండు భుజాలూ పట్టుకొని కుదిపేస్తూ, నీకు నా మాట మీద గౌరవం లేదు. నేను ఆశ్రమంలో ఉండమని పదిసార్లు చెప్పినా నా రక్షణ కంటూ నా వెనకాల పరిగెత్తుకు వచ్చావు. ఘోరమైన ఆపద కలిగించావు. భార్యను రక్షించుకోలేని పిరికివాణ్ణని లోకం నన్ను అవమానిస్తుంది. అయినా ఎవర్నని ఏం లాభం! నా అదృష్టమే ఇలా ఉంది. లేకపోతే ' శోకేన శోకో హి పరంపరాయా మామేది భిందన్ హృదయం మనశ్చ ' ఒక దు:ఖం మీద మరొక దు:ఖం ఆగకుండా వచ్చి పడుతూ మనస్సుని వదలకుండా పీడిస్తున్నాయి. చూడు. రాజ్యం పోయింది. అయినవాళ్ళందరికీ దూరమయ్యాము. అరణ్యంలో ఋషుల దర్శనభాగ్యం వలన ఆ దు:ఖం కొంత శాంతించింది. అంతలోనే సీతా వియోగంతో మళ్ళీ రెట్టింపు దు:ఖం ముంచుకొచ్చింది. ఇలా ఈ దు:ఖాగ్ని రోజురోజుకూ మరింత ప్రజ్వరిల్లి నన్ను దహించేస్తోంది.  లక్ష్మణుడు పెద్దరికం ఆపాదించుకుని రాముణ్ణి ఓదార్చాడు. రామా! దు:ఖాన్ని వదిలిపెట్టి ధైర్యం తెచ్చుకో. సీతమ్మను వెదుకుదాం.    'ఉత్సాహవంతో హి నరా లోకే సీదంతి కర్మస్వతిదుష్మరేషు ' ఉత్సాహవంతులు కష్టమైనపనులు చేయవలసి వచ్చినా దిగులు చెందరు. తాము అనుకున్నది సాధిస్తారు. ఇందాకా నువ్వు మృగాలను అడిగినప్పుడు అవి మోరలెత్తి దక్షిణదిక్కును చూపించాయి. ఆ దిక్కుకు వెళ్ళి వెదికితే సీతమ్మ తప్పక కనబడుతుంది అన్నాడు. రాముడు అంగీకరించాడు. రామలక్ష్మణులు సీతను అన్వేషిస్తూ దక్షిణదిశగా బయల్దేరారు. 

 ఆశ్రమం నుంచి కొంచెం దూరంలో వారికి ఇద్దరు వీరులు యుద్ధం చేసిన ఆనవాళ్ళు కనబడ్డాయి. యుద్ధ సమాగ్రి, రధం అంబులపొదులు, సారధి, సేవకులూ ప్రాణాలు పోయి పడి ఉన్నారు. నేలమీద అప్పుడే ఆరుతున్న రక్తపు మరకలు.. ఇవన్నీ చూస్తే గొప్ప యుద్ధం జరిగిందని తెలుస్తోంది. ఇద్దరు రాక్షసులు సీతకోసమే యుద్ధం చేసి గెలిచినవాడు సీతను అపహరించుకుపోయి ఉండాలి. అని అనుకోగానే రాముడికి దు:ఖం తన్నుకొచ్చింది.

 సీత ఏమరకుండా పాటించిన ధర్మం ఆమెను కాపాడలేకపోయిందని రాముడు చింతించాడు. పాటించిన నియమాలు ఆపదలో ఆదుకోలేక పోయాయని ఆవేదన చెందాడు. ధర్మమార్గం వదలని వాళ్ళను రక్షించవలసిన దేవతలు సీత విషయంలో ఉపేక్షించారని ఆగ్రహించాడు.   

 కోపం ఆపుకోలేక తీవ్రమైన సంకల్పం చేసాడు.  లక్ష్మణా! దేవతాప్రీతి కోసం ఎన్ని పుణ్యకార్యాలు చేసాం! కష్టనష్టాలు, ఆపదలు ఎదురైనా ధర్మమార్గం వదలకుండా జీవించాం. ఇంత చేసినా ఆపద కలిగితే దేవతలు సీతను కాపాడలేదు. నేను ఇంద్రియాలను జయించి, దయామూర్తినై, లోకానికి మేలు చేయడమే లక్ష్యంగా జీవిస్తుంటే 'నిర్వీర్య ఇతి మన్యంతే నూనం మాం త్రిదశేశ్వరా:' నా మృదుస్వభావాన్ని అలుసుగా తీసుకుని దేవతలు నన్ను చేతకానివాణ్ణి అనుకుంటున్నారు. 

  ఇక నాలో ఉన్న మంచి గుణాలను అణిచిపెట్టి విజృంభిస్తాను. దయాదాక్షిణ్యాలు మర్చిపోతాను. నా ఆగ్రహం ఎలా ఉంటుందో చూపిస్తాను. లోకాలేమైపోతే నాకేం!  నా బాణాలతో గ్రహాల గమనం ఆపుతాను. అగ్నికి, వాయువుకి, సూర్యుడికి తేజస్సులేకుండా చేస్తాను. పర్వతాలను కూల్చివేస్తాను . సముద్రాలను ఇంకిపోయేలా చేస్తాను. దేవతలు తిరిగే ఆకాశమార్గాన్ని బాణాలతో నింపేస్తాను. ఇకపై ఏ ప్రాణులూ ఆకాశంలోకి ఎగరలేవు. విలాసంగా దేవతలు చేసే ఆకాశసంచారం ఆగిపోతుంది. అసలు దేవ దానవ యక్ష లోకాలన్నీ నాశనం చేసేస్తాను.  సీతను ప్రాణాలతో గానీ, ప్రాణం లేకుండా గానీ దేవతలు వెంటనే నాకు అప్పగించకపోతే దేవతలే ఉండరు..రాక్షసులసలే ఉండరు. లోకాలుండవు. అని ప్రళయకాలాగ్నిలా మండిపడుతూ ధనుస్సు పట్టి బాణం అందుకున్నాడు. రాముణ్ణి అంత భయంకరమైన రూపంలో లక్ష్మణుడు ఎప్పుడూ చూడలేదు.  రాముడి భయంకర రౌద్రరూపం చూసి లక్ష్మణుడు తెల్లబోయాడు. తేరుకొని అన్నకు అంజలి ఘటించి రాముడి కోపం తగ్గించేందుకు ప్రయత్నించాడు.

 రామా! చంద్రుడికి శోభ, సూర్యుడికి కాంతి, వాయువుకు గమనం ఎలా సహజలక్షణాలో అలాగే ఇంద్రియ నిగ్రహం, మృదుస్వభావం, జీవులన్నిటిపట్లా  దయ  నీకు  సహజలక్షణాలు. నువ్వు  ధర్మమూర్తివి. 

 ఎవడో ఒకడు నీకు బాధ కలిగించాడని లోకాలన్నిటినీ నాశనం చెయ్యడం నీకు తగదు. సకలప్రాణులూ నీకు మేలే కోరుకుంటాయి. నిన్ను ప్రభువుగా చూసుకుంటాయి. నువ్వు రక్షిస్తావని నమ్ముతున్నాయి. నువ్వు పదికాలాలు చల్లగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాయి. నదులూ పర్వతాలూ సముద్రాలూ నీకు అపకారం జరగాలని కోరుకోవు. నువ్వే స్వయంగా లోకనాశనానికి పూనుకొంటే నువ్వే దిక్కని నమ్మిన ప్రజలకు ఇక దిక్కెవరు?వాళ్ళు ఎవరిని ఆశ్రయించాలి? 

నీకు బాధ కలిగింది నిజమే. కానీ ఓరిమితో బాధలను తట్టుకోవడమే కదా మహాత్ముల లక్షణం! సూర్యచంద్రులు లోకానికి కళ్ళవంటివారు. వారికే గ్రహణాలు తప్పడం లేదు. జీవులన్నిటికీ ఆధారమైన భూదేవి కూడా అప్పుడప్పుడు కంపిస్తోంది. దేవతలకు కూడా అవమానాలు తప్పడం లేదు. అంత మాత్రం చేత వారు ఉత్పాతాలు సృష్టిస్తున్నారా? నీకు తెలియంది కాదు..దు:ఖం గానీ, కష్టం గానీ వచ్చినప్పుడు బుద్ధితో ఆలోచించాలనీ, ఆవేశానికి లోనుగాకూడదనీ నువ్వే నాకు అనేకసార్లు చెప్పావు.నీకు తెలియని ధర్మం లేదు. నువ్వు నేర్చుకోని నీతి లేదు. బృహస్పతి కూడా నీతో మాట్లాడేందుకు జంకుతాడు. 'శోకేనాభిప్రసుప్తం తే జ్ఞానం సంబోధయామ్యహం ' ఈ క్షణంలో నీ ఆలోచనలను శోకం పూర్తిగా ఆవరించి ఉంది. నేను శోకంతో మరుగున పడిపోయిన నీ బుద్ధిని కేవలం మేల్కొలుపుతున్నాను.  లక్ష్మణుడి మాటలకు రాముడు శాంతించాడు. 

 తదుపరి భాగంలో కబంధుడనే రాక్షసుడు, భక్త శబరి వృత్తాంతాలతో....

సర్వం శ్రీ సాయిరామార్పణ మస్తు.

జ్ఞానప్రాప్తి

 శ్రీసాయిబాబా స్వయంగా భక్తులకు వర్ణించిన, శ్రోతలకెంతో శ్రేయస్కరమైన మధుర వృత్తాంతాన్ని హేమాడ్పంత్ ఇలా వివరిస్తున్నారు. 

  ఓసారి బాబాగారు అడవిలో ఉన్నప్పుడు ఆయనకి అనుకోకుండా గురుదర్శనమైంది.గురువు చేతలు నిజంగా ఎంత అద్భుతంగా ఉంటాయో ఈ కధ తెలుపుతుంది. ఈ కధ విన్న వారికి అది భక్తి,శ్రద్ధలను పెంచి వారికి జననమరణాలనుంచి ముక్తి ప్రసాదిస్తుందని సాయిబాబా స్వయంగా పలికారు.తమ గురుదర్శనం గురించి సాయిబాబా నోటినుంచి జాలువారిన కధామృతం....గురుకృప లేకుండా జ్ఞానప్రాప్తి రాదు.

ఊర్ధ్వమూల మధశ్శాఖ ప్రాహు రవ్యయం!

చంధాంసి యస్య పర్ణాని యస్తం వేద స వేదవిత్!!   అ.15లో 1వ శ్లో 

ఆ వృక్షానికి మూలం పైన బ్రహ్మ లేక పరమాత్మ లోనూ దాని శాఖలు క్రింద (పృధ్వి మీద మానవాదికాలు) ఉంటాయి. దాన్ని అవినాశి అంటారు.వేదాలు దాని ఆకులు. అలాంటి (సంసారమనే) అశ్వత్థవృక్షాన్ని తెలుసుకొన్నవారు వేదవేత్తలు. అంటే జ్ఞానులు. అలాగే ఖఠోపనిషత్తులో "ఊర్ధ్వమూలో వాక్షాఖ్ ఏషో శ్వత్థసనాతన".  

ఈ బ్రహ్మ అన్నిటికీ ఆధారమూ, సత్యమూ అయి ఉంది. అయితే ఈ జగత్తు స్వప్నం లాగా మిధ్య. దానికి 'ఆది ' లేదు. 'అంతం ' లేదు.  దానికి ఏ విధమైన ఆధారం కూడా ఉండదు. మరి మధ్యలో అది ఎలా ఉండగలదు? దానికోసం (బ్రహ్మ) మహాత్ములు అనురక్తులౌతారు. ముముక్షువులు కోరుతారు.సాధకులు ఇష్టపడుతారు. దాన్ని ప్రాప్తింపచేసుకోవాలనుకొనేవారు మహాత్ములను శరణనాలి. మనసుని మూటకట్టి, బుద్ధిని దూరంగా నెట్టేసి, మాయ,మమకారాలను పూర్తిగా త్యాగం చేసి గురుచరణాల్లో చక్కగా నిమగ్నం కావాలి. దీనికి సంబంధించిన గురువచనమనే ఓ మధురసుధారసధార  గా..  బాబాగారు స్వయంగా చెప్పిన కధ..

ఒకసారి మేము నలుగురం పురాణాలు చదివి జ్ఞానం ప్రాప్తించాక బ్రహ్మ గురించి చర్చించసాగాం. ఒకడు "ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానాం"(తమని తామే ఉద్ధరించుకోవాలి అన్న భగవద్గీత ఆరవ అధ్యాయంలోని 5వశ్లోక) అన్న మాటలు తీసుకొని ఇతరులపై ఆధారపడి ఉండటం అన్ని విధాలా అయోగ్యం అని వివరణ ఇవ్వసాగాడు. దానికి రెండవవాడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు. "మనసుని స్వాధీనంలో ఉంచుకొనే వారే ధన్యులు. ఊహలను, సందేహాలను వదిలేసి తాను తప్ప జగత్తులో ఇంకెవరూ అస్థిత్వంలో లేరన్న భావనతో ఉండాలి." మూడవవాడు  "మార్పుకి లోనయే వస్తువు అనిత్యం అంటే నాశవంతం.మార్పుకి లోనవని వస్తువు నిత్యం.కనుక నిత్యానిత్యాల గురించి విచారిస్తూ ఉండాలి." అన్నాడు. నాలుగవవాడికి కేవలం పుస్తక జ్ఞానం ఇష్టం లేదు. అతనిలా అన్నాడు, "శాస్త్రాలచే నిర్దేశింపబడిన ఆచరణ చేస్తూ, గురుచరణాలకు శరీరమూ, వాక్కుతో సహా పంచప్రాణాలనూ సమర్పించాలి. గురువు ప్రత్యక్షంగా పరమాత్మే. ఆయన సమస్త చరాచర వస్తువులకు బయటా, లోపలా  నిండిపోయి  ఉన్నాడన్నభావం  తమలో స్థిరపడటానికి అపారమైన నిష్ట ఉండాలి. అక్కడ కేవలం పరిశుద్ధమైన మనసూ, భక్తి, యుక్త, అంత:కరణా  ఉన్న  శ్రద్ధావంతులే  కావాలి."

 అలా మా నలుగురం ఆ బ్రహ్మని శోధించాలని బయలుదేరాం. మాలో ముగ్గురికి మన స్వబుద్ధితో, స్వేచ్చతో, నిశ్చిత మనసుతో బ్రహ్మను వెతకాలన్న కోరిక ఉంది. తరువాత మేము వనంలో యధేచ్చగా తిరుగుతుంటే దారిలో ఓ వణజారి (ఇతర గ్రామాల నుంచి ధాన్యం, ఉప్పు, పప్పు మొదలైనవి ఎద్దులమీద మోసుకొచ్చి అమ్మేవాడు. కనుక వనంలోని అన్ని మార్గాలు బాగా తెలిసినవాడు) కలిసి మమ్మల్నిలా అడిగాడు, "చాలా ఎండగా ఉంది.ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? అసలెందుకు వెళ్తున్నారు?" మేము జవాబిచ్చామిలా, "మేము వనాన్ని లోపలా బయటా వెతుకుతున్నాం." దానికి ఆ వణజారి ..మీరింతగా ఎందుకు వెతుకుతున్నారు?.. అప్పుడు మేము "రహస్యాన్ని బయటికి చెప్పడం సరికాదు."అని మేము నలుగురం అలా పరిగెత్తడం చూసి ఆ వణజారి ప్రాణం తల్లడిల్లింది. "వనంలో తిరగటం కష్టం తిరగాలంటే మార్గదర్శి ఉండాలి. మీ రహస్యం నాకు చెప్పద్దులెండి కానీ కాసేపు కూచుని కొంచెం రొట్టెముక్క తిని నీళ్ళు తాగి తరువాత వెళ్ళండి మానవులు ఓర్పుగా ఉండాలి"అని చెప్పినా ఆతని విన్నపాన్ని లెక్క చేయకుండా ముందుకు నడిచి చివరికి మార్గంలో ఎంతో అలసిపోయాము. మేము తెలివైనవాళ్ళం. మా మార్గాన్ని మేమే వెతుక్కోవాలి అన్న గర్వం మా మనసులో మాకెంతో ఉంది. కానీ దట్టంగా ఉన్న ఆ అడవి ఎంతో దూరం వ్యాపించి, ఎత్తైన పెద్ద పెద్ద వృక్షాలతో నిండిపోయింది. అలాంటిచోట వెతుక్కోవతం ఎలా? దిశల గురించి తెలీక తికమకపడి దారితప్పి మేము అటూ  ఇటూ    వ్యర్ధంగా  తిరుగుతూ  ఉండిపోయాము.  కానీ  దైవం ఎంత గొప్పవాడంటే  తిరిగి  తిరిగి  మళ్ళీ  అదే  ప్రదేశానికి  వచ్చాం.   అదృష్టవశాత్తూ వెళ్ళిన మార్గానికే తిరిగి వచ్చినప్పుడు మళ్ళీ ఆ వణజారి మాకు కలిశాడు.  "పొరపాటున తప్పు దారిలో పోయారు..మార్గం చూపేవారు ఉండాలి. ఖాళీ కడుపుతో ఏదీ అన్వేషించకూడదు.ఎవరైనా తినడానికి రొట్టెముక్క ఇస్తే దాన్ని పూర్తిగా శుభశకునంగా భావించాలి. అపుడా కార్యం ఏ అవాంతరాలు లేకుండా అయిపోతుంది. ఇప్పుడు ఫలహారాన్ని తిని కొంచెం ధైర్యం పెట్టుకోండి" అని చెప్పినా ఆ అలోచన ముగ్గురికీ నచ్చలేదు. వాళ్ళు మళ్ళీ ఏమీ తినకుండా వెళ్ళిపోయారు.నాలుగోవాడినైన నాకు ఆకలేసింది. దాహంతో నా గొంతెండిపోయింది. వణజారి అలౌకిక ప్రేమను చూసి నాకు చాలా ప్రీతి కలిగింది.ఆతని మనసులో ఎంత స్వాభావిక ప్రేమ ఉంది..ఏదీ ఆశించకుండా రొట్టె,కూర తినమని..అలా ప్రేమించిన వాళ్ళే నిజమైన జ్ఞానులు. అతన్ని ఆదరించడమే అదే నేను విద్యను సంపాదించగల ఉపాయమని అనిపించింది. కనుక అతను ఇచ్చిన ఒక పావు రొట్టెముక్కను ఆదరపూర్వకంగా తిని నీరు త్రాగాక ఒక అద్భుతం జరిగింది. 

 ఊహించని విధంగా అక్కడికి గురుమహారాజు వచ్చి ఇలా అన్నారు. "వాదవివాదాలెందుకు చేస్తున్నారు?" ఆయనతో నేను జరిగిన వృత్తాంతమంతా చెప్పాను. అప్పుడాయన "నాతోపాటు వస్తావా? నీకు వెంటనే మీరు వెతికిన ఆచూకీ పట్టిస్తాను. కానీ నేను చెప్పినట్లు వింటేనే కోర్కె నెరవేరుతుంది."  ఇతరులు ముగ్గురూ మాట వినలేదు. కానీ నేను ఆదరపూర్వకంగా దానికంగీకరించాను. గురుమహారాజు నన్నుతీసుకొని ఒక బావి దగ్గరకు వెళ్ళారు. నా రెండు కాళ్ళనూ ఆయన త్రాడుతో కట్టి పాదాలను పైనా, తలను క్రిందా పెట్టి తలకిందులుగా నన్ను నీటిలో మునగకుండా నీటిమీదుగా వ్రేలాడదీశారు. నీటికి నా చేతులు తగలకుండా, నీరు కూడా నా నోట్లోకి పోకుండా గురువు నన్ను బావిలో వ్రేలాడదీశారు.బావి గట్టు వద్ద ఓ చెట్టుంది. దానికి తాడు రెండవ కొసను కట్టి గురువుగారు నిర్దాక్ష్ణ్యంగా ఎక్కడికో వెళ్ళిపోయారు. నాలుగున్నర గంటలు గడిచాక ఆయన తిరిగి వచ్చ్హారు. నన్ను గబుక్కున పైకి లాగి"బావున్నావా" అన్నారు. నేను "ఎంతో ఆనంద పారవశ్యంలో ఉన్నాను. మీ ప్రేమామృత రసధారలవల్ల నేనభవించిన అపార సుఖాన్ని నేనెలా వర్ణించగలను" నా మాటలు విన్న గురుమహారాజు నా దేహాన్ని తమ చేత్తో నిమిరి ఆయన నన్ను తమ వద్దే ఉంచుకొన్నారు. గురువుగారు బాబాని సమాధి అవస్థలోకి తీసుకెళ్ళారు. బాబాని బావి అనే సంసారంలో నీరు అనే విషయాలవద్ద పెట్టారు. అదే సమయంలో ఆ నీరు చేతికి అందనంత దూరంలో బాబాని వ్రేలాడదీశారు. తలకిందులుగా వ్రేలాడదీయటంవల్ల ఇంద్రియాలన్నీ లోపలా బయటా సహస్రార చక్రం దగ్గరకు లాగబడి బాబాకి సమాధి స్థితి కలిగింది. అందుకే ఆ నాలుగున్నర గంటలూ బాబా భగవత్ ప్రేమామృత వర్షంలో తడిసిపోయి పారవశ్యపు స్థితిలో ఉన్నారు.  అప్పుడు గురువుగారు నన్ను తమ పాఠశాలకు తీసుకెళ్ళారు. నా గురువు నాపై నిష్కల్మష ప్రేమను కుంభవృష్టిలా వర్షించారు. నాకు గురువే అన్నీ అయిపోయారు. మనసుతో సహా ఇతర జ్ఞానేంద్రియాలన్నీ తమ స్థానాన్ని వదిలేసి ధ్యానం చేయాలన్న ప్రవృత్తికోసం ఏకాగ్రంగా కనుపాపల్లోకి వచ్చేశాయి. గురువు తప్ప నాకు వేరే ఏదీ కనిపించేది కాదు. దాన్నే "అనన్య అవధానం" అంటారు. ఆ ప్రకారంగా నాచేత ఉపాసన చేయించి నాకు బ్రహ్మజ్ఞాన నిధిని చూపించారు నా గురువు.బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని స్వీయ అనుభవంతోనే ప్రాప్తింప చేసుకోవలసి ఉంటుంది.

సరే, ఆ నలుగురు పండితులూ దేని గురించి అన్వేషణ సాగించారూ..అంటే వారి వారి పుస్తక జ్ఞానాన్ని ప్రదర్శించుకొంటున్నప్పుడు దైవం గురించిన ప్రస్తావన వచ్చింది. తమకున్న జ్ఞానంతో దైవమెలా ఉంటాడు, ఏ పద్ధతిలో ,ఏ మార్గంతో, ఏ ఉపాయంతో తమకు ఆయన వెంటనే కలుస్తాడు ..ఇదే వారి మనసుల్లోని ఆలోచన. ఆ ప్రబుద్ధుల్లో శ్రీసాయి తనని కూడా ఒకరిగా కలుపుకొన్నారు.  ఆయన వైరాగ్యమూర్తి, వివేక సంపన్నులు. ఆయన సాక్షాత్తూ పరబ్రహ్మ తత్వమే. అప్పుడాయన ఆ విచారాన్ని స్వీకరించడం కేవలం లోకానికి ఆదర్శంగా మాత్రమే. భక్తులను ఉద్ధరించగల సాయి సమర్ధులకు ఆ అల్పత్వాన్ని ఎలా ఆపాదించగలం! స్వయంగా తాము అవతార పురుషులై ఉండి ఒక వణజరిని పూజ్యుడుగా భావించి,నిశ్చయపూర్వకంగా అన్నబ్రహ్మను స్వీకరించి దాని మహిమను కీర్తించారు. అలాగే ఆ అన్నాన్ని అనాదారం చేసేవారు ఎలా నష్టపోతారో చెప్పి గురువు లేకుండా జ్ఞానం ఎవరికీ ప్రాప్తించదని ఆ విషయానికి  సంబంధించిన  ప్రబుద్ధుల  కధను  చెప్పారు.  

తల్లి, తండ్రి, ఆచార్యుడు -వీరి ఉపదేశం లేకుండా ధర్మానికి సంబంధించిన జ్ఞానాన్ని పొందలేం. తల్లి,తండ్రి, గురువులను దైవస్వరూపంగా భావించి, వారికి సదా నమస్కరిస్తూ, వారిని సేవిస్తూ, వారి ఆజ్ఞలను పాటిస్తూ,వారి ఆశీర్వాదం పొందవలసి ఉంటుంది. మరియు యజ్ఞ,వేదపఠన,దానధర్మాలు చేయటం - ఇవి జనన, మరణాలను ఆపటానికి సులభసాధనలు-ఇవన్నీ చిత్తశుద్ధికి సాధనలు. శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనసు, బుద్ధి, ఇవన్నీ కూడా దేన్ని తెలుసుకోలేవో, అలాంటి తెలుసుకోవటానికి కష్టమైన ఆత్మ స్వరూప సాక్షాత్కారం  గురుకృపతోనే  జరుగుతుంది.  

 సర్వం శ్రీసాయినాధార్పణ మస్తు

భయం - భద్రత

మహాభారతంలో బ్రహ్మదేవుడు మృత్యుదేవత మధ్య జరిగిన ఒక సంవాదం ఉంది. చతుర్ముఖుడు మృత్యుదేవతను సృష్టించి జీవుల ప్రాణాలను హరించమన్నప్పుడు ఆమె, 'అమ్మో! ఈ పాపకార్యాన్ని నేను చేయలేను. బంధువులు, సోదరులు, భర్త, భార్య, మిత్రులు చనిపోయినప్పుడు మనిషి విపరీతమైన బాధను అనుభవిస్తాడు. నేను వారి ద్వేషానికి గురవుతాను. అందరూ నన్ను చూసి భయపడతారు ' అంటూ ఏడుస్తూ బ్రహ్మదేవుడితో మొరపెట్టుకుంటుంది. 

బ్రహ్మదేవుడు ఆమె కన్నీళ్ళను చేతిలో ఒడిసిపట్టుకొని, ఈ కన్నీళ్ళు జీవులలో రోగం రూపంలో వ్యక్తమవుతాయి.' ఆత్మానాం వై ప్రాణినోఘ్నంతి 

సర్వే నైతాన్ మృత్యుర్దండపాణిర్హినాస్తి ' జీవులు వాటి మరణాన్ని అవే కొనితెచ్చుకుంటాయి. నీవేమీ దండం పట్టుకొని కార్యాన్ని నిర్వహించవలసిన అవసరం లేదు.అంటాడు. ' అభిధ్యా వై ప్రధమం హంతి లోకాన్ కామక్రోధావనుగృహ్యాశకు పశ్యాత్...-బ్రతుకుపై తీపియే మనిషిని చంపివేస్తుంది. తరువాత కామక్రోధాలు మనిషిని మృత్యువశం చేస్తాయి.జీవిత ప్రయోజనం తెలియకుండా జీవించాలని కోరుకుంటే ప్రమాదంలో పడతాం.ఆ ప్రమాదమే మనిషికి మృత్యువును తెచ్చిపెడుతుంది. జీవిత పరమార్ధం తెలిసి జీవిస్తే మనిషి అమృతత్వాన్ని పొందగలుగుతాడు. మహాభారతంలో సనత్సుజాతుడు మనిషి ఔన్నత్యాన్ని తెలియజెపుతూ ప్రమాదమే మృత్యువని ధృతరాష్థ్రుడికి బోధిస్తాడు..ఈ వివరణ నా సన్నిహితురాలు భారతి "స్మరణ" బ్లాగులో వివరించింది. " సనత్సుజాతీయం  "అనే పేరుతో నాలుగు భాగాలుగా వివరణ ...చదవగలరు.. 

 'అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ ద్వయం దేహే ప్రతిష్టితం! మృత్యుమాపద్యతే మోహాత్ సత్యేనాపద్యతే2మృతం.'...అమృతత్వం,మృత్యువు రెండూ దేహాన్ని అంటిపెట్టుకుని ఉన్నాయి.మోహం వలన మృత్యువు సంభవిస్తుంది. సత్యంతో అమృతత్వం సంక్రమిస్తుంది. ..ఇక్కడ మోహం అంటే దేహాభిమానమే ...భగవంతుడిని పొందడానికి మానవదేహం ఒక మహోపకరణం అని తెలిసి కాయాన్ని ధర్మాచరణకు, ఆధ్యాత్మిక సాధనలకు వాడుకున్ననాడు అమృతత్వం సిద్ధిస్తుందని ఋషుల బోధ.

 ప్రతీ మనిషికీ ఏదో భయం. జీవితంలో ఏదో కోల్పోతానన్న భయం. జీవితం-మరణం రెండూ నాణానికి బొమ్మాబొరుసు లాగా కలిసే ఉన్నాయి. కానీ మన విపరీత జీవేచ్చ అవతలి పార్శ్వాన్ని చూడనివ్వడం లేదు. మరణాన్ని స్వాగతించడానికి సిద్ధపడ్డవ్యక్తి మాత్రమే భయవిరహితుడవుతాడు.అతడు మాత్రమే నిజంగా జీవిస్తాడు.ప్రేమస్వరూపుడౌతాడు.శాంతికాముకుడౌతాడు. భయం లేని జీవితమే నిజమైన జీవితం. భయం తొలగినపుడు ఏకాగ్రత సిద్ధిస్తుంది. మనమీద మనకు నమ్మకం ఏర్పడుతుంది. మన సామర్ధ్యం పెంపొందుతుంది. ఆత్మవిశ్వాసం ఇనుమడిస్తుంది.

  భయం వలననే హింస జనిస్తుంది. తనకు చెందినదేదో నష్టపోతున్నానన్న భావనతో భయం జనిస్తుంది. ఆ భయంతోనే తోటివారిని తనకు శత్రువులుగా చేసికుంటాడు. తాను..తనవి అని భావించిన వానిని రక్షించుకోవాలన్న మిధ్యాజ్ఞానమే మనుషులను కఠినాత్ములుగా మారుస్తుంది.

మానవులందరూ ఒకే జాతి అయినప్పుడు అందరికీ ఒకే ప్రయోజనం ఉంటుంది కదా! మరి మనిషికి ఎందుకు ఈ మాత్రం అర్ధం కావడం లేదు. అందుకే మృత్యువును జ్ఞప్తిలో ఉంచుకోమని, మరణం మన చేతుల్ని ఇదివరకే ఖాళీ చేసిందని గుర్తుంచుకోమని జ్ఞానులు మనకి బోధిస్తారు. ఆ బోధ అర్ధమైనప్పుడు నశ్వరమైన దేహాన్ని శాశ్వతమనుకొని స్వీయ సం రక్షణార్ధం తోటిమానవులను ఇతరులుగా భావించి వ్యక్తి తాను చేస్తున్న హింసను మానుకుంటాడు. జాగరూకతతో వ్యవహరిస్తాడు. దురాశ, క్రోధం మొదలగు అంతర్గత శత్రువులనుండి బయటపడతాడు. జీవన ప్రయాణాన్ని సుగమం చేసుకోగలుగుతాడు. అమృతత్త్వానుభవానికి అర్హుడవుతాడు.

 సర్వం శ్రీసాయినాధార్పణ మస్తు

శ్రీసాయి సర్వవ్యాపకత

 శ్లో" అంతకాలే చ మా మేవ స్మరన్  ముక్త్వా కలేబరం!
      య: ప్రయాత స మద్భావం యాతి నాస్త్యత్ర సంశయ:!!     8 అ-5శ్లో..

ఎవరు జీవితాంతమున నన్నే స్మరించుచు దేహమును విడుతురో వారు తత్క్షణమే నా భావమునే పొందుదురు. ఈ విషయమున సందేహము లేదు.

 శ్లో" యం యం వాపి స్మరన్ భావం త్యజ త్యంతే కలేబరం!

      తం త మైవేతి కౌంతేయ సదా తద్భావభావిత:!!       8 అ-6శ్లో..

దేహమును విడుచునపుడు మానవుడే స్థితిని స్మరించునో ఆ స్థితిని తప్పక పొందును.

 ఆయు:పరిమితి అనే తైలం అయిపోయాక, ప్రాణమనే జ్యోతి మందంగా వెలిగేటప్పుడు, బాబా దేహం బయ్యాజీ పాటిల్ తొడపై విశ్రమించింది. కింద పడనూ లేదు, నిద్రించనూ లేదు. కానీ హాయిగా ఆసనంపై కూచుని ఆ ప్రకారంగా తమ చేతులతో దానధర్మాలు చేస్తూ బాబా తమ దేహాన్ని ధరిత్రిపై విసర్జించారు. సాయిసమర్ధులు తమ మనోగతాన్ని ఎవరికీ తెలీనీకుండా ఉన్నపాటున తమ దేహపతనం చేసి బ్రహ్మీభూతులైనారు. దేహము అనే మాయా ముసుగు వేసుకొని మహాత్ములు ఈ జగత్తులో అవతరిస్తారు. లోకులను ఉద్ధరించే కార్యం ముగియగానే వెంటనే అవ్యక్తంలో సమరసతను పొందుతారు.

  చిన్మయకాంతులు వెదజల్లే సాయి ఆత్మానందానికి మూలస్థానం.  దేహధారణ చేసి ఆయన వ్యక్తమయారు. దేహత్యాగం తరువాత ఆయన అవ్యక్తమైనారు. ఒక కార్యం కోసం ఒక ప్రదేశంలో అవతరించిన ఆయన అవతారకార్యం సమాప్తమైంది. ఇప్పుడు అన్ని కార్యాలలోనూ, అన్నిచోట్లా ఆయనకున్న సంబంధం సుస్పష్టమైంది. ఆయన సర్వవ్యాపకతను పొందారు. పూర్ణంగా శాశ్వతులైనారు.భక్తుల హృదయాల్లో కూచున్నారు. చైతన్యంతో తొణికిసలాడుతూ భక్తుల హృదయాల్లో శాశ్వతంగా కొలువై భక్తులను సదా మేల్కొలుపుతారు.భక్తుల కార్యాల్లో సాయం చేసే సాయి షిరిడీలో తమ దేహాన్ని ఉంచేశారు. కానీ ఆయన జగత్తులోని సమస్త స్థావరజంగమ వస్తువుల్లో స్వస్వరూపంలో నిండిఉన్నారు. మనసుకి సంకల్పం కలిగినపుడు అవతారం ధరించగల సమర్ధులాయన. మూర్తీభవించిన బ్రహ్మస్వరూపులైన అలాంటి పుణ్యాత్ములు లోకోపకారానికై అవనిపై ప్రకటమవుతారు. మూడున్నర మూరల ఐదడుగుల మానవదేహం నాది కాదని గ్రహించండి. అని ఈనాడు కూడా బాబా మనకు ఉపదేశిస్తున్నారు. ఆయనకి  విశిష్టమైన   రంగు, రూపాలను ఆపాదించడం యోగ్యం కాదు. అదృష్టవశాత్తూ  పరబ్రహ్మ సగుణమూర్తిగా బాబా మనతో ఉండగా  మనకు మనసులలో సందేహాలేల...ఇది ఒక జన్మకు పరిమితి అయ్యే విషయం కాదు. ఒకరితో  4 జన్మల బంధం అయితే, మరొకరితో 72 జన్మల ఋణానుబంధం అని బాబా తాము భక్తులతో కధలు చెప్పేటప్పుడు చెప్పారు. ఎంతమందికో ఆయన ఇప్పటికీ ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిస్తారు. ఎందరికో స్వప్నంలో అనుభవాలిస్తారు. అనేకులకు రహస్యంగా లీలలు చూపిస్తారు. భక్తులకు వాళ్ళున్నచోటనే కనిపిస్తారు. వారి వారి మనసుల్లో ఉన్న భావన బట్టే వారికి అనుభవాలు కలుగుతాయి.

  చావడిలో ఆయన గుప్తరూపంతో, మశీదులో పరబ్రహ్మ రూపంతో, సమాధి మందిరంలో సమాధి తీసుకొన్న రూపంతో సర్వత్రా సుఖరూపంతో ఉంటారు. ఆయన అక్షయంగా అఖండంగా దర్శనమిస్తారు. శ్రీసాయి చరణారవిందాలలో నిష్కామ ప్రీతి కలుగుగాక! గురుగుణాలను వర్ణించడంలో నిర్మలభక్తి ఉత్పన్నమగుగాక! గురు పాదాల్లో చెక్కుచెదరని అఖండ భక్తి కలుగుగాక! స్నేహానుబంధాన్ని దూరం చేయక భక్తులు అహోరాత్రులూ సుఖసంపన్నులుగా ఉందురుగాక!...

 మహాత్ముల స్వరూపం సదా ఆనంద దీపికలు వెలిగిస్తూ ఉంటుంది. దైవదృష్టికి పరిమితి లేదు. "ఏయధా మాం ప్రపద్యంతే తాంస్తధైవ భజామ్యహం" (నా పట్ల ఎలాంటి భక్తిని కలిగిఉంటే వారికి వారి భక్తి ననుసరించి అలాంటి ప్రతిఫలమిస్తాను) అయితే మహాత్ముల అంత:కరణ వారిని నిందించిన వారిపై కూడా కారుణ్యం కురిపిస్తుంది. బాబా ఎన్నోసార్లు "ఇతరుల మనసుకి కష్టం కలిగేలా మాట్లాడితే అవి నా హృదయాన్నే తూట్లు పొడుస్తాయి. నా అత్యంత సున్నితమైన భాగానికి గుచ్చుకుంటాయని తెలుసుకోండి. ఇతరులను   బాధాకర మాటలతో కోపం కలిగేలా మాట్లాడితే అవి నన్నే బాధిస్తాయి. కానీ వాటిని శాంతంగా సహించే వారే నాకు బాగా తృప్తి కలిగిస్తారు". అని చెప్పి ఉన్నారు. అలా సాయిబాబా జీవులన్నింటా లోపలా, బయటా నిండి ఉన్నారు .ఆ మహా మంగళప్రదమైన ప్రేమమయి సర్వవ్యాపకుడై  భక్తుల  హృదయనివాసుడైనాడు.

 సర్వం శ్రీ సాయినాధార్పణ మస్తు

దీపాల వెలుగు

 అమావాస్య వెలుగులుగా ఈ రోజు మన దీపాలను అభివర్ణిస్తాం.

చీకటిలో అవి మనకిచ్చే కాంతిలో పండగను ఆనందంగా జరుపుకుంటాం.

ప్రతీ దీపంలో మనం భగవంతుని చూస్తాం.  

 ఈ ప్రకృతిలో ప్రతీ మార్పు పరమాత్మ చర్యే! అందుకే మనం పరమాత్మని శరణాగతి చేద్దాం.మన చుట్టూ ఉండే ప్రపంచమూ ఆయనది అని విశ్వసిద్దాం.

భగవద్బంధుత్వాన్ని గుర్తించి ప్రేమాదరాలతో అందరం సహజీవనం ఉత్సాహంగా సాగిద్దాం.

  మనసనే దీపం వెలుగులో ప్రతిరోజూ దీపావళి జరుపుకుందాం..

పక్షపాత రహితుడు పరమాత్మ

 శ్రీ సద్గురు సాయినాధాయ నమో నమ:

 శ్లో" సమో2హం సర్వభూతేషు న మే ద్వేష్యో2 స్తి న ప్రియ:!

    యే భజంతి తు మాం భక్త్యా మయి తే తేషు చాప్యహం!!...9అ"..29శ్లో

 భా:- నేను అన్ని ప్రాణులపట్లను సమానుడను. నాకు ద్వేషించదగినవాడు లేడు..ఇష్టుడును లేడు. ఎవరైతే నన్ను భక్తితో ఉపాసించుచున్నారో వారు నా యందున్ను, వారి యందు నేనున్ను ఉంటున్నాము.

ఆనంద పరిపూర్ణులు, జ్ఞాన ప్రతిరూపులు, సమర్ధ సద్గురులైన మీకు వందనములు బాబా!భయాన్ని నాశనం చేసి, కలియుగంలో ఉత్పన్నమయే దుష్టవాసనలను సమూలంగా దగ్ధం చేసిపారేసే మీరు ఆనందామృత సాగరమే! బాబా మీ స్వరూపాన్ని దర్శించకపోతే మనసుకి ఏ మాధుర్యమూ పట్టుకోదు. మీ స్వరూపాన్ని ధ్యానంలోకి తెచ్చుకొని కళ్ళెదుట నిలుపుకోవాలని మనసు ఉవ్విళ్ళూరుతోంది. సాక్షాత్ శుద్ధజ్ఞానమూర్తి అయిన మీ పాదాలు తప్ప మాకు మరో ఆశ్రయం లేదు.బాబా! అనేకమంది భక్తులు మీ దర్శనానికొస్తారు. మీ పాదాలపై తలపెట్టి గుండెలనిండా పొంగిపొర్లే ప్రేమతో సుఖాన్ని పొందుతారు.ఆ చరణాలు ఎలా ఉంటాయని! చంద్రుడికి వృక్షశాఖలతో సంబంధాన్ని కల్పించిన ఉదాహరణలా పాదం బొటనవేలుని పట్టుకొని భక్తుల దర్శనోత్సాహాన్ని తీరుస్తారు. కృష్ణపక్షం పదిహేనవరోజు అంటే పూర్ణ అంధకారం ఉన్న అమావాస్య గడచిపోగానే చంద్ర దర్శనం చేసుకోవాలని అందరికీ సహజంగా కోరిక ఉంటుంది. అలాగే బాబా! భక్తుల కోరికను ..ఎడమ మోకాలుమీద కుడిపాదం పెట్టికూచున్నప్పుడు మీ పాదం దగ్గరే మీరు తీరుస్తారు. ఎడమచేతి చూపుడువేలు, దాని పక్కనున్న మధ్యవేలు, ఈ రెండు వేళ్ళు అనే చెట్టు రెండు కొమ్మల మధ్యప్రదేశంలో పాదం వేళ్ళు పట్టుకొని ఉంటారు.

 ఆ పాదం బొటనవ్రేలి మహిమ ధన్యం. బాబా స్వయంగా వేణుమాధవుడై గంగా-యమునలను ప్రకటం చేసి దాసగణుని తృప్తి పరిచారు.ఇక్కడ మా గృహమునందు బాబా చూపిన మహత్యం మరొకసారి మీ ముందు...

సాయి ప్రభూ! పూర్వజన్మ సుకృతమా, మాకి౦తటి అదృష్టమా!"అలనాడు దాసగణు మహరాజ్ ని కరుణి౦చి పాదము బొటనవేలును౦డి గ౦గా, యమునల ప్రవాహాన్ని చూపినావని సచ్చరిత్రలో చదివి ధన్యులమయ్యాము." ఈనాడు మా సోదరి చె౦త  అనుక్షణ౦ సాయినాధుడు తమ అద్భుత లీలలతో అలరిస్తున్నవైన౦ ఏ విధ౦గా మాటలలో పొదిగి మీకు వివరి౦చాలో తెలియని అల్పప్రాణిని నేను! అయినా సృష్ఠి, స్థితి, లయ కారకుడు శ్రీ సాయి నా చేత రాయిస్తున్నారన్న ధైర్య౦ నాలో మీకా అద్భుత౦ చెప్పాలన్న ఆకా౦క్ష రేపుతో౦ది.

శుక్రవార౦ మధ్యాహ్న౦ సోదరి ఫోనులో ఎ౦తో అనుభూతితో,అమిత ఆన౦దాతిశయ౦తో విభూధి బాబాగారి వెనుక వున్న చ౦దన చర్చితులైన బాబాగారి ను౦డి తీర్ధ౦ వస్తో౦ది. త్వరగా బయలు దేర౦డి అని చెప్పారు. మా శ్రీవారు ఆఫీసులో వున్నారు. మా సోదరి ఆఫీసుకి ఫోను చేసి "బావగారూ" నేను కళ్ళారా చూసాను లిప్తపాటు సెకనులో బాబాగారి  బొటనవేలు  ను౦డి బొట్టు,బొట్టుగా తీర్ధ౦ వస్తో౦ది. రెప్పవేయకు౦డా చూసాను మళ్ళీ కనిపి౦చలేదు.కానీ తీర్ధ౦ వస్తో౦ది.అని ఆత్ర౦గా వివరి౦చగా మావారు వె౦టనే ఒక సహౌద్యోగుని వె౦ట తీసుకుని సోదరి ఇ౦టికి వచ్చారు. చ౦దన౦ ర౦గులో వున్న తీర్ధాన్ని  చూసి తరి౦చి,ఒక ఐదు ని"లు మావారు ధ్యాన౦ చేసుకుని బయటకు వచ్చారు. మా సోదరి  వెళ్ళి చూచు సరికి గిన్ని ని౦డా తీర్ధ౦ ఉద్భవి౦చి౦ది."ఈ విధ౦గా ఉనికిని చూపిస్తూ అద్భుతమైన అనుగ్రహాన్నిమనకిస్తున్న శ్రీ సాయి నాధునికి" మనమ౦తా కలిసి" సేవలు"చేద్దా౦.అనిమాశ్రీవారు సోదరికి  భరోసా ఇచ్చారు.తీర్ధ౦  స్వీకరి౦చి వారిరువురు ఆఫీసుకి వెళ్ళారు.ఆ సమయానికి మేము కూడా అక్కడికి చేరాము.అ౦తటి మహిమాన్విత గ౦గా,యమున,త్రివేణీ్స౦గమలనుచూసిన ఆన౦ద౦లో అ౦దర౦ ఆ కరుణాబ౦ధుసాష్టా౦గప్రణామాలతో,పాదాభివ౦దనా

లు చేసాము అ౦దర౦ తీర్ధాన్నిస్వీకరి౦చాము.భక్తులు తీర్ధ౦ తీసుకున్నారు ఎ౦త మధురాతి మధుర౦. "చ౦దన౦,తేనె,తులసితీర్ధ౦ అన్నీ మిళితమైన సుగ౦ధామృత౦.బాబాగారి పాదోదక౦."ఆ అమృతాన్ని సేవి౦చి అ౦దర౦ పునీతులైనాము. ఇ౦తటి అదృష్టాన్ని మాకు ప్రసాది౦చిన శ్రీ సాయి చరణామృతాలని శరణు వేడుతూ....

ఈ రోజు (21-04-2011) మా సోదరి, నేను ఈ విషయ౦ అ౦తా చర్చి౦చుకుని, సాయ౦త్రము 6.30 గ౦"లకు బాబాగారికి  ధూప్ ఆరతి పాడుతున్న తరుణ౦లో మా ఇ౦టిలో ఒక అత్య౦త అద్భుత౦ జరిగి౦ది. మా సోదరి  మామిడిప౦డ్లు నైవేద్య౦ పెట్టిన తదుపరి వెళ్ళి చూడగా మా పూజా మ౦దిర౦లో బాబాగారి పాదమును౦డి "తీర్ధ౦" ప్రసాది౦చారు."మా పాప,బాబు సచ్చరిత్ర పారాయణ౦ మొదలు పెట్టిన ఈ రోజు తీర్ధ౦ ప్రసాది౦చడ౦....."

ఆతీర్ధ౦తో తడిసిన అక్ష౦తలు,ఆతీర్ధ౦ మిళితమై ఉన్న ఆ దృశ్య౦ చూసి మా కుటు౦బసభ్యుల౦ ఆశ్చర్య చకితులమై, ఆన౦దాతిశయాలతో బాబాగారికి మ౦గళారతులు  పాడుతూ,  పాదాభి వ౦దన౦ చేసి,ఆ మహిమాన్విత తీర్ధాన్ని అ౦దర౦ స్వీకరి౦చా౦. అద్భుతమైన , అనిర్వచనీయమైన ఆన౦దాన్ని పొ౦దాము.తెలిసిన భక్తులని పిలిచి తీర్ధాన్ని స్వీకరి౦చమని ఇచ్చాము.

మా సోదరి సాయినాధుని "ధ్యాని౦చి "  వివర౦ తెలుపుమనగా...సాయిప్రభు అమృత పలుకులు ఇవి.

" మీరిరువురూ తీర్ధ౦ గురి౦చి మాట్లాడుకున్నారుగా! " "అదే ఈ తీర్ధ౦" అని పలికారుట.

 ఆ పాదం బొటనవ్రేలుది ఎంత మహిమ..  ఇలా ఎందరికో ఎన్నో అనుభవాలున్నాయి..ఆనాడూ..ఈనాడూ...ఆనాటి హేమాడ్ పంత్ గారి అనుభవం వారి మాటల్లో... 

 కాకాసాహెబు దీక్షిత్ ప్రతిరోజూ పగలు ఏకనాధభాగవతం, రాత్రి భావార్ధరామాయణము గ్రంధపఠనం చేసేవాడు. ఈ రెండు గ్రంధాలు పరమార్ధాన్ని సాధింపచేయగల సారసర్వస్వాలు.ఈ గ్రంధాల్లో ఆత్మజ్ఞానం, వైరాగ్యం, నీతి - ఈ మూడు గుణాలనే జ్యోతులు వెదజల్లే అద్భుత ప్రకాశం అఖండంగా మెరుస్తుంటుంది. 

సాయికృపతో దీక్షిత్ కధను వినేందుకు నేను శ్రోతగా అయిన సమయం వచ్చింది.పగలు భాగవతం, రాత్రి రామాయణం వినే అవకాశం లభించింది. అలా ఓ రోజు రాత్రి ఆ పరమపవిత్ర కధ నడుస్తున్నప్పుడు విషయాంతరం చేసే ఓ విచిత్రం జరిగింది. రామాయణంలోని ఓ రసభరిత సన్నివేశం ..హనుమంతుడికి అతని తల్లి రాముడి గురించి చెప్పిన చిహ్నాలు పట్టుకొన్నప్పటికీ అతను తన స్వామి శక్తిని స్వయంగా పరీక్షించబోయాడు. చివరికి గొప్ప అరిష్టమొచ్చి దేహం మీద  పడింది. రామబాణం కొస తగిలి హనుమంతుడు ఆకాశంలో గిరగిర తిరగసాగాడు. అతని ప్రాణం కకావికలైపోయింది. అప్పుడక్కడికి అతని తండ్రి (వాయువు) వచ్చాడు. అతని హితం గురించిన ఆ మాటలు విని హనుమంతుడు రాముణ్ణి శరణన్నాడు. కధలో ఈ భాగం నడుస్తున్నప్పుడు జరిగిన చిత్రాన్ని వినండి. శ్రోతలందరూ శ్రవణానందంలో మునిగిపోయారు. అప్పుడొక 'తేలు 'అనే మూర్తీభవించిన విఘ్నమే ఉత్పన్నమైంది.దానికి కధను వినటంపై ప్రీతి ఎందుకు కలిగిందో ఏమో! అది ఏ మాత్రం తెలీకుండా నా భుజమ్మీదకు దూకి రహస్యంగా దాక్కొని కధారస మాధుర్యాన్ని రుచి చూస్తూ కూచుంది.అక్కడ కూడా బాబా అనుభవమే వచ్చింది. ఆ తేలుని నేను చూసుకోలేదు. అయితే హరికధను వినటంలో తత్పరులైన వారి సంరక్షణను  బాబా స్వయంగా చేస్తాడు. సహజంగా నా దృష్టి అటు పోయి చూసే సరికి నా కుడిభుజం మీది ఉత్తరీయంపై ఆ భయంకరమైన తేలు ఎంచకా హాయిగా కూచుని ఉండటం కనిపించింది.అసలది కదలక మెదలక ఉంది. ప్రశాంతమైన మనసుతో గ్రంధాన్ని వినే శ్రోతలా తన స్థానంలో హాయిగా కూచుని ఉందా అన్నట్లుంది. జాతి స్వభావాన్ననుసరించి ఊరికే కొండిని ఏమాత్రం అటూ ఇటూ కదిల్చినా దాంతో నేను బాధ కలిగి ఉండేవాణ్ణి. రామకధలో అందరూ లీనమై ఉన్నారు..దానివల్ల అందరికీ రసభంగమై ఉండేది. రామకధ ఎంత మహిమాన్వితం అంటే అక్కడ విఘ్నాలకు ఏమీ ప్రభావం ఉండదు. రామకృపతో నా బుద్ధి ఇలా సూచించింది. ఈ ఉపాధిని దూరంగా వదిలేయాలి. ఆ చంచల బుద్ధిగల ప్రాణులపై విశ్వాసం పెట్టరాదు. నేను మెల్లగా పైన కప్పుకొనే ఆ ఉత్తరీయం రెండు కొసలూ కలిపి కట్టాను. తేలుని గట్టిగా మూటకట్టి తోటలోకి తీసుకువెళ్ళి జారవిడిచాను.తేలు తన జాతి మూలంగా మహా భయంకరమైనది. అవకాశం వస్తే తన జాతి స్వభావాన్ని చూపిస్తుంది కూడా. అలాంటి భయం కలిగిన మాట నిజం. అయితే బాబా ఆజ్ఞ కూడా దృఢమైనది. కనుక దాన్ని చంపటానికి చేయి ముందుకు రాలేదు. అదినాకు హాని చేయలేదు..నేనూ దానికి హాని తలపెట్టలేదు.అందరియందు సమబుద్ధి కలిగి ఉంటానని పరమాత్మ చెప్పాడు. మానవులే కాదు సమస్తభూతాలు నాకు సమానమే! కానీ ఎవరైతే ఈ ప్రపంచంలో ఉండే ఇతర ప్రాణకోటికి, ఈ ప్రకృతికి కూడా హాని కలిగించాలని ప్రయత్నం చేస్తే మాత్రం భగవంతుడెప్పుడూ సహించడు. తనను ప్రేమతో సేవించేవారి హృదయాలలో తానుంటానని రక్షణ తానేనని వాగ్ధానం చేస్తాడు.పాముకానీ,తేలుకానీ ఏదయినా ఆయన ఆజ్ఞతోనే ప్రాణులన్నీ వ్యవహరిస్తాయి. ఆయన ఆజ్ఞను అతిక్రమించవు. కనుక ప్రతి ప్రాణిపైన దయ, ప్రేమ ఉండాలి.పక్షపాత రహితుడు పరమాత్మ. అందరినీ రక్షించే ఆ శ్రీహరే శ్రీ సాయిబాబా.

 సర్వం శ్రీ సాయినాధార్పణ మస్తు